A ]*«r N A L te S ACADKMIAE RHMNO.TRAJECTINAK. Ann. cmccccxxxsi — craracccxixvit th: A N N A L E S A CADEMIAE RHENO- TRAJE CTIAAE Ann. cmiocccxxxvi — ciDiacccxxxvii. J. L. C. SCHROEDER van der KOLK , IIECTORE ACADEMIAE MAGNiriCO, ADRIANO CATHARLNO HOLTIUS, • ENATUS On.APIIIARI0. TKAIECTI ^D UHEIWM, APUD lOANNEM ALTHEER, ACADEMIAE TYPOGRAPUUM. IHDCCCXXXTII* HOC ANNJL2UM r.OLUMINE CONTINENTUR: Nomina Prbfessorum et Lectorum in Aoa"^ demia Rheno^Traiectina. ^. I. Quaestiones , ad certamen literarium a, ciojDcccx.iL^Yi. propositae. $.11. Series lectionum habendarum. §. III. Series disputationum , publice et pri^fatim defensarum, §. IV. Solennia saecularia, ^. V. Hermanni Bouman religiosa prolusio. Ph. Guil. van Heusde Oratio saecularis. Paraenelici ad doctores more maiorum creatos. A. C. G. SuERMAN Gratiarum actio. Henb.. Egb. Vinke Oratio. §. VI. Solemnia annua, ^. VII. Iac.Lud.Conr. Schroeder v.^ndeh koT.K Oraiiu. ♦2 w RespODsiones ad quaestiones proposiias : Iani GerARDI HullbmAN» ad guaestii^ nem Literariam. Henrici Verloren, ad quaesiionem Zoo^ logicam. A N N A L E S ACADEMIAE RHENO-TRAIECTI^AE » Ann. CIDI3CCCXXXVI— cioiocccxxxvn. Inde a die xxvi. m. Martii A. cioiocccxxxvi, usque ad diemxxvi. m. Martii A. cioiocccJxxxvii, in Academia Piheno-Traiectina docuerunt MEDICINAM Ianus BliEUiiAND, propter aetatem Sfep^ tuagenariam honorifice rude donatus , NlCOLAUS CORNELIUS DE FrEMERY, Bernardus Franciscus Suerman, IaNUS IsAACUS WoiiTERBEEK, Iacobus Ludovicus Conradus Schroedek VANDerKolk h, t, ^4cad. Rector^ VI PfJJ A OSOPHIJM 7 HE ORE TICAM ET LITERAS UUMANIORES PhILIPPUS GuJIilELMUS VAN HeUSDE , Antomus van Goudoever, IacOBUS CbRNEI/IUS SwYGHUISEN GrOENE- WOUD , LuDovicus Gerardus Visscher. MATHESIN ET PHILOSOPHIAM NATTJRALEM iSicor^Aus CoRNEr,ius de Fremery, Geuardus Mot-t. , Ianus Kurs , TlIEODORLS GkRARDIS VAIN LlbTH DE JeuDE , 'lOUANNtS FRiDEIUCl S LuDOVlCrS SCHRODER , PeTRUS loANNES IsAACUS DE FrEMEBY Prof. Extraord. RlCHARDUS VAN 1\eES , CORNET.IUS AdRIANUS BeRCSMA. THEOLOGIAM loDOCUS HeringA , E.F. propter aetaiem septuagenariajn Iwnorijice rude donatus. Gabriet. a^^An Oordt, hnnorifice et ex voto auo dimissus ; hoc anno vertenie moftuus. m HeRMANMUS fioUMAN , Hermannus Iohannus Royaards. Henricus Egbertus Yjnke hoc anno do^ cere coepit. lURISPRUDENTJAM Hermannus Arntzenius , propter aetatem septuagenariam honorifice rude donatus, Ianus Richardus de Brueys , Adrianus Catharinus Holtius h, t, Senatus Acad. Graphiarius, Ianus Ackersdyck Prof. Extraord, Ioannes Michaelis Franciscus Birn- BAUM. LECTORES: Samuel ^yhoff , Ijinguae Graecae , Gsrardus DornSeiffen, LiteraruinHu- maniorum , CAROiiUS TnoMrsoN, Literarum Anglica-' rum , lusTUS Henricus Koch, Linguae Germa^ nicae , Gcorgius CAROiiUS Verenet , Literarum Gallicarum. MAGISTER ACADEMICVS L A M B brtus d e Fr a n ce , Artis Gladiatoriae, VUf $. 11. A(l certamen literarium, singularum disci» piinarum studiosis in Academiis et Athenaeis patriis, propositae sunt hae quacstiones: qUAESTIO MEDICA, Quaeritur y quanam in re differant ac- tiones nervorum , quas per sic dictum re— flexum fieri Recentiores docuerunt, ab aC" tionibus involuntariis stimuli applicatione directe provocatis. et quaenam inprimis phaenomena illis explicari possint, QUAESTIO LITERARIA. Ex antiquae Politicae principiisy atque ex ipsa civitatum antiquarum historia y effatum explicetur f^eternmf quod apud Ciceronem est pro CJuentio c. 53 : Legum pmnes servi sumus, ut libcri esse possimu«. qUAESTIO MATHEMATICA, Exponantur praecipua incrementa^ quae past Lagrangii opus: Trailc dc la resolu- tion des equalions ctc. acc&pit theoria so^ lutionis aequationum numericarum. qUAESTIO ZOOLOGICA. Quaeritur insectorum lepidopterorum , quae ifi opere Crameri: les papillons exo- tiqucs des trois parties du raoQde etc. ejus- que supplemento descripta et delineata sunt , catalogus , continens enumerationem . systematicam specierum, in sua genera re- dactarum^ secundum methodum cel, L a- treille, in posteriore editione Cuvierii operis: Le regne animal ete. expositam. qUAESTIO THEOLOGICA. Schismatis in Dioecesi Rheno^T raiectina (^l4Q3-l4o7) historia in enarretur , ut si^ mul ejus vis exponatur cum in Ecclesiam et Hierarchiam Belgicam , tum in praepa-* randam Sacrorum in patria nostra emeri" dationem, qUAESTIO lURIDICA. Succificte exponatur , quale C a r o 1 i V. aetate in diveris Belgii regionihus ei sub" iectis ius summi imperii, quisque finibus Summi Iniperantis potestas circumscripta fuerit. §. m, Lcctionura in Academia llheno-Traiectina , inde a die viii Septembris A. cioiocccxxx vi, usque ad ferias aestivas A. cioiocccxxxvii, a Profcssoribus et Lectoribus habendarum, formula : In FACULTATE MEDICA, docebunt Jnatotniam \. L. C. SCHROEDER VAN DER KOLK, quater per dieium hebdomadem, hora IV. Physiologiam L L. C. SCHROEDER VAN OER KOLK, dicbus lunae, martis et iovis, hora VHL matutina , dic mcrcurii, hora IX. Analomiam Pathologicam , bis pcr dicrum hebdomadem, I. L. C. SCHROEDER van OER KOLK hora Auditoribus comraoda. DisJiectionibus cadaverum Anatomicis , opoortuno anni tcmpore inslituendis , prae- rrit quotidie I. L. C. SCHBOEDER van der KOLK. Pathologiam exponet B. F. SUERMAN;, ter per dierum hebdomadem , hora IX. Doctrinam de cognosccnflit et curandis kominum. morbis 1. 1. W0LT!'.1VBP^EK , qna- tfr, horaXIl. XI I ' Thkr^apiam generalcn, et apparatum me- ^icaminum, exponet I. I. WOLTERBEEK, quater, hora I. '^ Pharmaciam , vernaculo sermone, N. C. deFIVEMERY , diebus lunae etmartis, hora II. Exanien aegrotantium et Semeioticam , l.lWOLTEPiJBEEK, in Nosocomio Acadt- mico, hora X. Institutionibus clinicis morhorum inteh^ /zori^m vacabit !. L WOLTERBEEK, singu- !is dicbus, in Nosocomio Acaderaico. Praxin chirurgicam tradel B. F. SUER- MAN, quatcr per dierum hebdomadem, ho- ra Vin Operaiiones chirurgicas demonstrabit B. F. SUERMAN , tempore hyemali , quater per dir:-. .rum hebdomadem , hora V. Institulionibus in arte chirurgica^ quo« vis die, vacabit B.F. SUERMAN. Theoriam artis obstetriciae' \. L W 0L~ TERBEEK, die niartis, iovis et veneris, ho- -ra IX. • .i \^j,o ■i.i:-'.-JW-jv Instttutionibus obstetriciis , in primi^ practicts, in Nosocomio habetidis vacabit L I. WOLTERBEEK. • • . --^. 3Iedicinam Forensem tradet N. C. deFTi.E- MERY, diebus niercurii et .saturni , hora YllL m Dispulandi excrcitationifaus , alternis heb- c^omadibus, Professores in Facultate Medica praeerunt. I. BLEULAND , llcet propter aetatem ho- norificc rude donatus, commilitonibus, qui ex- plicattonera accuratiorein spcciminum Anato- micorum et Pathologicorum , in Museo prae- scntium , desiderabunl , sua officia , quantum valctndo permittet, oiTcrt. F. S. ALEXANDER, Profr. honorariu»^ institutionibus clinicis in Nosocoraio militari, singulis diebus hora deinceps indicanda vacabit. lo FACDLTATE PHILOSOPHIAE THEO- RETICAK ET LlTEPiARUM HU- MAMORUM, docebunt hcigicam , alque Anthropologiam \. F. L. SCIIRODER , diebus lunac atque saturni , ho- la IX. Doctrinam liJetaphysicam I.F.L. SCHRO- DER, diebus iovis el: veneris, hora II. Literas Latinas A. vAN GOUDOEVER , diebus njartis, iovis, veueris et saturni, bo- ro Xi iDlcrprelaado cum Gceronis Oratio- jjeni pro T. Aruiio Miloce , tujii Vijgiiii Lii). IV. Aecfcidos. ji .th^uitfiiem Ronianam A. van* GOUD- XIU 0£V£I\, diebus martis, iiiercurii, iovis et ve> neris, hora X. Exercitationes Paedagogicas moderabitai A. VAN GOUDOEVEU , dic mercurii hora I. et die saturni bora XII. Exercitationes Oratoriis praeeiit A. vav GOUDOEVER, altcrnis dierum hebdomadi- bus, die saturni, hora 1. Literaa Graecas tradet Ph. G. van UEUS- DE, interpretand^ Sophoclis ^ntigona y ad- iunctis Quaestionibuspoeticisaictragicisy die lunae , hor^ XI , et diebus martis , iovis et vc- neris, hora I. Literas Hebraicas 1. C. SWYGHUISEN GROENEWOUD, cum interpretanda Grani^ maticay tum eius^ ut et Syntaxeos usu in legendis quibusdam V. F. capitibus historicis monstrando, dicbus lunae, martis, iovis et veneris, hora II. Literas , cum ^ ramaeas , tum Arabicas , I. C. SWYGHUISEN GROENEWOUD , dic- bus raercurii, hoia VIII, et veneris, hora I, Antiquitatem Hebraicam I. C SWYG- HUISEN GROENEWOUD, dicbus lunae, martis , iovis et veneris , hora VHI. Caeterum provectiorum coramiHtonum de- sideriis, diebus iovis, hora I. quoad poteril. xtv satbfacie! Ilbenlissiu.e 1. C. SWYGHUISEI!^ GROENEWOUD. Ulstoriam gantium, pracsertim gentium recentiorum , Ph. G. van HEUSDE , diebus lunae, martis, iovis et vcneris, hora XII. Historiam philosophiae recentiorisy Ph. G. vAN HEUSDE , diebus mercurii , hora XII, et saturni , hora XI. Literas Belgicas et literarum Belgica- rum Historiam L. G. VISSCHER , diebus lunae, martis, veneris et saturni, hora X. Praecepta Styli bene Belg. tradet L. G. VISSCHEPi, diebus martis, inercurii et iovis, hora I. Historia/nPntriae L.G VISSCHEP» , die- bus hinae et marlis, horaXI. , iovis, horck X, cl saturni, hora XI. Poetarum principum Belg. selecta laca L. G. VISSCHER , diobus iovis ct veneris, hora IV. j4ntiquitatem Germanicam cxponere per- gcl L. G. VISSCIIEPi , diebus raartis et nier- curii, hora IV. Disputandi exercitntionibus ^ sermone ver- naculo habendis, praeerit aUernis hebdoma- dibns, dic hmac, horalV. L. G. VISSCHER. Dif^pntandi CAorcitatioMibus praecrunt al- XV ternis hebdomadibus , die satiirni hora I., al- ternatira Ph. G. tan HEUSDE ct A. vak GOUDOEVER. - \ In FACULTATE MATHESEOS et PHILOSOPfllAE NATURALIS, docebunt Blementa Matheseos , L F. L. SCHRO- DER, diebus martis, mercurii, iovis et vene- ris, hora IX. Stereometriam, T rigonometriam Sphae- ricam, adhibitam ad Astronomiam Sphae- ricam et Geographiam Mathematicam I. F. L. SCHRODER, die veneris atqne saturni, horaVIIL Collocutionibus de ratione docendi disci^ plinas Mathematicas vacabit I. F. L. SCHRO- DER, hora postea indicanda. Geometriani analyticam R. VAN REES diebus lunae, inercurii et vencris, hora X." ' Calculum differentialem et integralem R. VAN REES, diebus martis, iovis et sa turni, hora X. Mechanicnm analyticam R. v\j» REFS diebus hinae, mercurii, veneris et sa.tin-ni' hota L\. xn Ph-yaicmn cxperimentalern G. MOIjL» dic- btis lunae, raaitis, iovis et veneris, hora 1. Astronomiae primas notitia» (t. MOLL, diebus lunae, iuartis, iovis et v.necis, ho- nt IX. vcl alia, auditoribus magis commoda, Astronomiam theoreticam et practicant G. MOLL, iisdem diebus, hora IIL Elementa Hydrotechniae^ ad praescntem conditioncm Patriac adplicata , si suHiciens iiumcrus auditorum adsit, lielgico sermone, cxponet G.MOLL, hora dcinceps indicanda. Chemiam generalem et applicatam N. C. DEFPiEMERY, diebus lunae, martis, mer- curii et iovis, hora XII. Etementa Chemiae Regni arganici^ prae- sertim vegetalrlis, P. J. L DE FREMERY, diehus venens et saiurni , hora IX. Chemiam y ftrtihuH adhihitam^ P. J. I. DE FREMEIW, Irmac, mar- tl>, mercurii et iovis, Xvmix X. in ;iKKti?s Bornensis , defensa privatim com- rncntatione ad art,545 Codicis Civilis , ob doctiinae praestantiara , luris Romani et Ho~ dierni Doctor creatus est. Die XXI. eod. ERiiANDUS Robertus Ni- COLAUS d'Abo Amstelaedainensis , defensa privatim dissertatione de prohibitione inter vivos vel testamento disponendi in fauorem personarum quae artt.^oj et ^og Codicis Civilis memorantur , ol) doctrinae praestan-r- tiam, luris Roraani et Hodierni Doctor crea^ \\is csl. Die XXIV. eod. Petrus Cornelius Io-. ANNES VAN Ghert A/nstelaedamensis , dc- fenso publice spcciminc de necessitate poe— nae capitalis , ob magnam doctrinae prae- stantiam cum laiide, luris Romani et Hodierni Doctor creatus est. Die XXVI. eod. Ioannes Gerardus Iu- TiTANUS VAN Ittersum Campensis , defenso privatim speciminec?e Obligationibus solida- riis , ob magnam doctrinae pracstantiam cum laude, luris Romani ct llodierni Doctor crca-. lus cst. *' Die XXVII, eod. AnNOiiDUS UuDOLnius Ianus Brouwcr Amstelodamensis , defcnsd privatim specimine de divisione bonorum ab adscendente inter liberos facta^ ob raag-- nam doclrinae praestantiam cum laude, luris Romani et Hodierni Doclor crcatus est. Die II. m. lunii. Adrianus EltZxV van Hbngst Rheno-T raiectiyins j dcfenso pri- vatim specimine de donatione inter coniu- ges stante matrimonio , ob raagnam doctri- nae praestantiam cum laude, luris Romani ct Hodicrni Doctor creatus est. Die IV. eod. Beniaminus Georgius AuA- Mus Pabst Rheno-Traiectinus , defensa pri~ vatim dissertatione de Hydrarchia Byle- veld, ob summam doctrinae praestantiam mag- na cum laude , luris Roraani et Hodierni Doclor creatus est. Die VJTT. eod. Ioannes Mauritius van Pabst Gelrus, defcnso priuatim specimine de substitutione fideicommissaria in gra— tiam nepotum , fratris sororispe liberorum , lege pertnissa , ob magnam doctrinae prac- stantiam cum laudc, luris Romani ct Hodicrui poclor crcatus cst. XXVI Die IX. eod, Albertus Coenen vAN 'sGRAVESiiOOT Rheno-Traiectinus^ defen- sa privatim dissertatione de Querela Jalsi, ob magnam doctrinac praestantiam cum lau- de , luris Romani et Hodierni Doctor creatus est. Die X. eod. CAROiiUS Theodorus van DER Brugghen Rheno-T raiectinus , defen- so privatim specimine de fide scripturae tam publicae quam privatae in prohanda obligatione , ob magnam doctrinae pracstan- tiam cum laude, luris Romani et Hodierni Doctor creatus est. Eodern die. LuDOVicus CAROiiUS Hora SiccAMA Rheno-Traiectinus j defensa pri- vatim dissertatione sistente animadversiones ad art. iSzS Cod. Cipilis , ob doctrinae prae- stantiam , luris Roinani et Hodierni Doctor creatus cst. Die XI. eod. Pethus HeydANUS Vesperh' sis , defenso pnvatim specimine de promul- gationibus futuri matrimonii, ob doctiinae praestantiara , luris Romani ct Hodierni Doc- tor creatus est. Eodem die. Reinhardus Cromaielin XXVII Ainstelaedaineiisia , dcienso prl^aliin speci- iliine de adltione hereditatis sub benejicio inventarii eiusque effectibus ratione here- c?w, ob doctrinae praestanliam, iuris Kouiani et Hodierni Doctor creatus cst. .«•■■'■ Die XIV. eod. . . Didericus HEKRicUii WliiDSCHUT Amisfurtensis ^ honoris cau- sa , Theologiae Doctor crcatus cst. Eodern die , ob sumrnam doctrinae prues- tailliara niagna cuni laude, more maiornm Doctores creati sunt: .v>..u.a> ,> Fredericus Philippus Theophilus vaw Enschut Hardero{^icenuSf dcfensa ante/;//- blice dissertatione de respirationis Chyinis- mo y Medicinae Doctor; -V.' EvERARDUs Fabius Delphensis ^ deienso ante publice specimine de Somniis , Medici- hae Doctor ; loANNis Adolphus Carolus van Heus- DE Rheno-Traiectinus , delenso ^nie publice specimine : M. Tullivs Cicero (ptAoT^dTccu, Disquisitio de Ciceronianae phdosophiae fon- ie praecipuo , Philosophiae Theoreticae Ma- gistcr Literaiuni Humaniorum Doctorj \ XXVIII Agnites Vrolik Amstelaedamensls y de- fensa aule publice disputatione de Calore telluris infra superficiem augescente ^ Ma- theseos Magistcr Philosophiae Naturalis Doctor ; AliEXANDER CaROLUS GuiIilELMUS SuER- MAN Rheno- Traiectinus , dcfensa antc publice disputationfi de Calore fluidorum elastico- rum specifico^ Matheseos Magister Philoso- phiae Naturalis Doctor ; Iacobus Iulianus Snouck Hurgronje Medioburgensis y defenso ante jjublice spe- ciraine de parallelismo membrorum in lesu Christi dictis observando, Theologiae Doctoi* ; IoannesHenricus Scholten VLeutanus^ defcnsa antc publice disquisitionc de Dei er- ga hominem amore principe religionis Chris- tianae locoy TheologiacDoctor ; GuiLIELMUS FOLKERTIUS ScHOLTEN TOi: Gansoyen Valovicenus, dcfcnso antc/?M6/i- ce speciinine de imperii formis quae in pa~ tria nostra sive tentatae sive institutae fuerunt a conversa rep. anno /7J?5. ad eius cum Francia coniunctionem , luris Roniani ac, Hodiernj Doctor. XXK. jyie 1. m. lulii. Didericus Hugo VAN Es e portu Helvoetsluis , dctcnsa privatim dissertatione de Cheiloplastica ohservatione illustrata ^ piopter doctrinae praestantiam, Medicinae Doctor creatus cst. Eodem die, Ianus Chkistophorus Focke e Paramaribo Med.D. , ob magnam doctrinae praestantiam cum laude, Chirurgiae Doctor creatus est. Die IV. m. Octobris. Bartus van Wil- IjES Amstelaedamensis , honoris causa , Theologiae Doctor creatus est. Die -x^eod. PiutgerusHubertus Broers Traiectinus , defenso privatim specimine de Gonarthrocace , ob magnam doctrinae praes- tantiam cum laude , Medicinae Doctor creatus est. Die XIII. eod, GuiiiiELMus lo annes Ians- «EN e Ipago St. Anna-Termuiden, defensa privatim dissertatione de Nicotiana Tabaco , ob magnam doctrinae praestantiam cum laude , Medicinae Doctor creatus est. Die ^x. eod. Cornelius Henricus PiiiNs Arnhemensis ^ deknssi privatim disseriatione de Muriaie Chininae , ob niagnam doclrinui! pl-Aestantiain cum laudc, Medicinac Doctor creatus cst. Z)/exxii.eoc?, GuiLiELMUS [oannesIans- SEN c pago St. Anna^Termuiden ^ instituto examine, ob magnain doctdnae praestantiam cmn iaude, Obstetriciae artis Doctor creatos est. Die XXIV. eod. Rutgerus Hubertus Broers Traiectinus , instituto examine , ob doctrinaepraestantiam, Obstetriciae artisDoc- toi* crcatus est. Pie xxxT. eod. Antonius Christianus Remy cx Essequebo , defensa publice dis- qiiisitione de Arato Sicyonio , ob summam doctriiiae praestantiam magna cum laude, Philosophiac Theorcticae Magister Literarum ^iumaniorum Doctor creatus est. Die I. m. Novembris Paulus SwART epago^o//«m, dcfenso /7r/f«////z specimine de Hydrorachia^ ob raagnam doctrinae prae-r stantinni cum laudc , Mcdicinae Doctor creatus esl. Die XVII. eod. Arnoldus [Ioozeroom Harderovicenus , dclensa /j»r/Va/i/72 disserta- jtionc de Hydatibus^ ob sumraam doclrinac XXXI praestantiam magna cum laiidc , Medicinae Doctor creatus est. Die XXX. eod. Guilielmus Renatus VAN TuYIili VAN SerOOSKERKEN Gelra - Batavus^ dcfenso privatim specimine de Cessione honorum , propter doctrinae prae- stantiam, luris Piomani et Hodierni Doctor creatus est. Die III. m. Decembris. Ianus Henrtcus QuiRiNUS Ianssen Axellanus , defensa/?rj- vatim dissertatione de Febribus intermitten-' tibus perniciosis speciatim Zeelandiae re-^ gionis, ob magnam doctrinae praestantiam cum laude, Medicinae Doctor creatus est. Die XVII. eod. Bernardus Andreas RoELViNK e page Winterswyh , defensa/^ri- vatim dissertatione de clausula poenali ad- iecta conventionibus y ob raagnam doctrinae praestantiam cum laudc , luris Romani et Ho- dierni Doctor creatus est. Anno cioiocccxxxvii. Die VII. Februarii. Didericus CARoiiUs AUGUSTUS A^-AN HOGENDORP Insulanus y dc- fensa privatim dissert^itionc dc interroga^ tionibus iii i/tre faciendis ^ oh magnam doc- liinae pracstantiam cura laude, luris Uomani et Hodicrni Doctor creatus cst. Die^xi.eod. LuDOVicus Gerardus Vis- scHER Bredanus , honoris causa^ Philoso- phiae Thcorcticac Magister Literarum Huraa- niornm Doetor creatns est. DienTzi- eod. IoannesBaptista DE Haan" Valvvicenus ^ defenso priifatim specimine de nsthniialria speciatini pulnionali, ob njagnam doctrinae praestantiam cum laude, Medicinac Doctor creatns cst. Die IV. Martii. Idem , instituto examine, oh magnam doctrinae pracstantiam cum !au- de , Obstctriciac Doctor creatus est. Die viT. eod. Leonardus Henricus Gui- T.iELMUs Vermeer c pago Beek , defcnsa privatim dissertalione de iure superjiciei ^ ob niagnam doctrinae praestantiam cum lau- de, luris Pioniani ct Hodicini Doclor crcatus iCSt. Die XI. eod. Henricus Petrus Gotho- fredus Matheus de Man Neomagus.) de- fcnsa privatim dissertatione de yJrbitrio ne~ ccsiario vordt. m HERM. BOUMAN, gCnde slavernij te bevrijden, om Nederland, leende, dan immer de trouw der Burgerva- deren, dan de toegenegenheid zelfs van Lo- dewijks onsterfehjken Overwinnaar haar ver- wervcn konde. En , zoo dikwijls Gij het her- denkt, bidt Gij vurig voor het leven van dcn wijzen Vorst, voor wien ieder lid der Aka- demie zijn bloed veil beeft; en zegent Gij de nagedachtcnis van Leydens rocm, den uit- muntcnden Kemper, (1) en van allen, die mct hem het onregt, ons aangedaan, edel- moedig hielpen vcrgocden. Maar bovenal, zoo dikwijls Cij hct U hcrinncrt, moet Gij, met de innigste dankbaarheid, bctuigen: WiJ (1) Zie Heringa , E. z. in Orat. de Audilonu caet. p. 36 sij. De beroemde Leydsclie Hoogleeraar , wien wij noemden ,. volgde zelf , omtrent onze Hooge School , de edelmoedige en waarlijk vrijzinnige beginselen , welke hij , zoo krachtig en welsprekend , aan anderen had ar.ngeprezen , zoo wel in zijn» redevoering : dc prudtntid civili in promovmdd truditione , pvilice hah. d. JO. Jun. a, 6806 , quum magistratum acade- micum poneret ; [Hardcrov . 1%Q\ .) a!s in de belangrijke stuk- keu , voorkomende in den Reccnsent , ook der Recc. D. L kl. 738 volgg. en vooral D. IL bl. 260 Tolgg. Zoo ik mij althans niet groolelijks vergis , zijii ook dezc ran zijne hand. 24 HE1\M. BODMA?^, zullen DES Heeren daden vermeUlen en de wonderen , die HiT gedaan hei'ft^ r.pdat het navolgend geslacht dle wete , de kinderen , die geboren zullen tvorden y opdat deze op- sLaan eri ze verhalc^n aan hunne kinderen! De rijkdom der stoffe, O Feestgenooten ! overstelpt den spreker ; de nienigte van Gods weldaden bedvvelmt zijn dcnkvermogen! Nof^ jsprak ik slechts, ach , al te flaauw! over de genadige bewaring , beveiliging en uitbrei- ding dezer Insteliiug. Maar slaan wij nu het OOg op zoo velc bijzondere omstandigheden , als steeds aan haar heii dienstbaar geraaakt, Op ZOO vcle uitnemende zegeningen , als haar te allen tijdc geschonkcn werden; zoo weet ik waarlijk niet, wat bij voorkeur te vermel- dcn, cn hoe hefc billijke vervvijt te ontgaan, dat ik , het ecne aanroercnde , het andere , niet min gedenkwaardigc , verwaarloozc. Moge dan hetgene de spreker, met ccn cnkel afge- broken woord slcchts, kan aanstippen, aan- gevuld , cn , waar hct noodig is , verbeterd \YOi'dcn door der Hoorderen godsdicnstig,e lU:i)l:.VOERlNG. 35 overpeiuzing , dic iioginaals de dagen van ouds, de. jaren der eeiiwen , herdenke. — Later, daii hare hoog geschatte Zusters, wcrd onze Akaderaie geboren. Verre van haar dien hooger' ouderdom te benijden ; dankt zij veel- eer de goede Voo! zienigheid , welke haar , door die latere gcboorte , voor de schokken be- veiligde, welke, na Leycestcrs verheffing en bij Oldenbarnevclds jamaierlijken dood, Vtrecht vooral zoo hcvig beroerd hadden, — Ja, heb- ben wij straks de moeijelijhe dagen ons her- innerd , door haai- somwijlen doorgeworsteld ; hoe zouden wij nu vaa de lange jaren kun- nen zwijgen der weldadigste rust , haar niet zelden geschonken? Zjo was zij, gedurcndc bijna de gansche eeuw, welke het laatsle vijt- tigtal jaren voorafging, doorgaans dcn kal- men landstroora gelijk, die, zelden dooi he- vige storraen beroerd, steeds zijne slillc wate- ren voortvloeijcn doet, en , in wijdcn kring, groei en vruchtbaarheid verspreidt, zoo verrc zijne droppelen den grond kunnen doordrin- gcn. ( 1 ) ■- i\Iaar ook de tijden van den bang- (1) Het hier gezegde rnst op de getuigeiiissen van Draten- borch , in Orat. jmnegyr. p. 44 sq. [Verlalrng , bl. 5Jvolf;.) en T.in Rnii , iii %iat> panegijr. j;. 9 sqq, — Mar.r zclfs Qr«e- 26 HEKN. BOUMAN, slen lcgcnspocd verschartcn der Akademie zoo heilzanie verordeningen , (l) zoo grootelijks toegcnomene ecndragt , zoo velc aandoeolijke blijken van der landzaten hartelijke belang- stelling en diepgcwortclde toegcnegenheid, dat zij , hct leed ontkonten , dankbaar aan God , betuigen raoest: Het was mi/ goed verdrukt te zijn! Weinig intusschen zoude dit alles haar ge- baat hebben , ware het licht harer Leeraren duistcrnis geweest : raaar voor dien zwaarsten ramp , die eene Akademie kan treflen , be- waardc haar de ecuwige Zonne der geregtig- hsid , wicr stralen haar steeds beschenen. Slaan wij het oog, Feestgenooten ! op de hjst dcr Hooglecraren , die haar dienden, cn reeds hunnen loop voleindigden : want van de nog levcndcn raogcn vvij niet sprekcu. Wij zicn vius had , bij de viering van het eerstc halve eeuwfeest , hoe groote rampen ook te verroelden hebbende , echter , het lot der Akademie , gedurende het eerste vijftigtal jareu vau haar bestaan , als in het algemeen zeer gelukkig eu gezegend , mo- gen roemen. ( Orat- in nat. quinquages. Ac. Rheno-Traj. f. ma- zima , p. 27 , Graevii Oraft. a Burra. edd. p. 389.) (1) Hiervan zie men een opmerkelijk voorbeeld in het be- sluit van Burgemeesteren en R.tad , als Verzorgers der Hoog« School , van den 15 October 1674, door Heringa medege- «ieeld , t. a.p. bl. 181—183. REDEVOERIISG, 27 wel niet aller namen met even grooten luister prijken, niet aller geleerdheid boven de dwa- lingen en vooroordcelen van hunnen leeftijd TCrheven. Dwaasheid zoude het wezen dit van ecnige instelling te verwachten: en nie- mand zoude het minder betamen dit te be- weren, dan hcm, die niet is opgetreden om stervelingen te huldigen , maar om de welda- den van dcn onsterfelijken Koning der eeuwen te vermelden. Doch wie evenwel moet niet, bij het aanschouwen dier lijst, zich verwon- deren , dat het der Regering van eene slad , in een der kleinste landen van Europa, heeft mogen gelukken zoo vele uitgelezene Priesters der wetenschappen , uit alle oordcn der we- reld, rondom het, door haar opgerigte altaar der waarheid te vereenigen? Wie verbaast zich niet, als hrj, zeirs in meer dan cen vak van kcnnis en lelterea, het onderwijs, sints de grondlegging der Akaderaie, aan eene on- afgebrohene rij van de voortrefTelijkste Man- ncn hunner ceuw toevertrouwd ziet? En, be- halve dezc, werkten cr niet weinigen, wier namen de nakomelingschap bijna vergeten hccft, doch v^er grondig en bevattelijk on- dcrwijs, voor leerstoel, pleitzaal en zickbed. 23 HEIiM. BOUMAN, niet rainder welchdige vruchten droeg, dan dat van hnrine mecr vermaarde ambt,Jcnoo-^ ten. Nu weten wij , dat verschillcndc oorza- ken en. omstandighcden zamcnwerktcn , ora dc Hooge School dit geluk te doen gcnietcn. De gunstigc ligging , vroegtijdige bcschaving en stceds tocnemcndc luister dez,cr schoonc stad , recds door de iicdcnaars der zeventien- de en achttiendc ceuw ora strijd vcrhcven. (1) Dc burgerlijkc, wctenschappelijkc en gods- dicnstigc vrijheid, in Ncderland, vroeger en ruimer dan elders, genoten, dic hct vcrblijf, in ons middcn, velc buitcnlandsche Gdeerden wenschclijk deed achlcn. (2) Nict het laatst (1) Over dc gunslige lisgiiig , schooulieid , luister , bescha- ying eu inrigtingeu dezei- sUid , als der liooge studien be- vorderlijk , vindt men veei gezegd door Johau vau der Nij- poort, iu de , ten jarc 1634 gchoudcue , inwijdingsrcde der dooriuchti^e. School ; ineer nog , mct hjjna uitlmndige verhef- fing , door Graevius , op ouderscheidene plaatsen zijner boven aaugehaalde , door Burraaii uitgcgeveuc , redevocriugen , b. v. bl. 175 volg;;. en bl. 372 volgg. Mct liem vergelijke men , ook hicronitrent , Drakenborch , p. 42sf[q.; (bl. 48 volgg. der Verta] ing) ^c\i]V. mede de lezenswaardige , uit het Engelsch vertaalde leerrede van Jacobus de la Faye , (destijds Pred. dcr Eugeische Gem. te U trecht) gctiteld : Iloiiderdjari^e gecluchte- nis van d' Instellinge en Oprechtinge Jer Utr, Akad. enz. bl. 31. (2) Hieromtreut kau ijicts treffeiider zijn , dan de brief , door wllieu de beroemde , Fi'anschc Wijsgcer Descartes, dja ,* «jeer 'dan twinlig jaren lang i in ous vaderland gewoond nEDEVOERlNG. 29 ook de wijsheid van voortreffelijke Verzor- gereuy waardige voorgangers dcr De Per- ponchers, DeBeaufoi-ts (1) en hunne Ambt- genooten , die wij gekend hebben en nimmer vergeten zullcn. Want zij toonden te weten, dat geen Ugchaam van schoolsche wetten en verordeningen , maar de geest , die groote mannen bezielt, de wetenschappen doet leven heeft , zijnen landgenoot Balzac tot de navolging van zijn Toorbeeld poogde over te halen. Daar zegt hij , onder an- dcren , naar de vertaling van zijn' welsprekenden Lofrede- naar, {Oeuvres diverses de Mr. Thomas , Lyon , 1773. T. II. p. 159 suiv.) van Nedcrland sprekende : » Y a-til iin pays J» dans le monde , oii Von soii plus libre , oii le sommeil soil » plus tranquille , oii il y ait moins de dangers a craindre , » OM hs Loix veilleni mieux sur le crime , oii les empoisonne- » menls , les trahisons soyent moins connues , oit il resfe enfin » plus de iraccs de l' hcurevse et Iranqu^Ue imiocence de nog y> peres?^' Lczenswaardig is ook -nat, omtrent dit onder- werp , onlangs gezegd is door den Hoogleeraar Holtius ,'-■ in Orai. de libcralitatc Majornm nosirorum , quae Academiis in~ stiiuendis augendisque cogniia est , p. 25 scj. et p. 69. (1) De Perponchers verdiensteii' zijn in het licht gcsteld (loor mijn' hoog geeerden Anabtgenoot , wijlen Professor Herm. Royaards , in eene opzetteljjke redevoering ,. uitgegeven iw Ae Annales Acad. Rhetm-Traj. a. 1819-1820; — tcrwijl de Hoogleeraar van Hensde , door de uitgave zrjner : Herinm^ ringen aan Willcm Haidrik de Bcavfort , allcn aan zich ver- pligt hceft, die dezes uitmnntenden Mans waarde wenschcij te herdenken. Ook kan men , dit goedvindcndc , vergelijken y?at , over denzelfden voortrefrelijken Criraior , kortelijk door mij gezegd is, in Orat. de Ilist. Philos. dc Dto c.iet. {Avn.Ac.' Ithma-Traj. a. 1829-1830) p. 43- -45.. 30 HERM. BOUMAN, en hare zetels bevestigt. Doch, welke ande- re oorzaken of aanleidingen ook wij noemen kunnen, die deze, ons allen dierbare Stich- ting door het Hcht van zoo vele voortreffe- hjke mannen dedan bestralen; het was alles uit en door en tot Hem, die de tijden be- scheiden heeft en de hepaling van ieders iponing, die volken en steden verhoogt of vernedert, gehjk Hij wil; van den Vader der geesten, die, door de raadslagcn der wijzen, Zi/ne weldadige oogmerken uitvoert ! T)e tijd vergaat ! Gods gunst kent geen verouden ! {i) Zoo zullen wij weldra, naar des godvruchligen Dichtcrs voorgang, dc jui- chcnde koren hooien aanheffen. En die woordcn zal ons hart mct blijde dankcrken- tcnis hcrhaien, als wij aan al hct goede den- kcn , onzer iiooge Scholc , ooJ: in dc laatste tijden , te bcurt gevalhn ; — aan de welda- (1) Verzen uit de CantaU van Jen beroemden Diclittr , Kv. M.C. vanHall, dic , op den laatsten akadeiuischen feest- dag , stond gezoiigen te woi-den. Op een anJer vers , in der- «eiver opdragt voorkomende , he]j ik »u=j eeu.: toespeling ver- «wloofd , nabij het siot ea cnrouden! ^•i}-) Deze waren de bcide gedenkwaardige dageu , op nelke ac akiidehiiiilie vrijvviilige Jagers oazer Hooge Scliool , iiil Jeu <»-lelicn sfrijJ ,' ccrst te^co df ['raiische:! , niiJerliaiul tegeu d« iBeigeii , tcrLigkeerden, REDEVOERING. »3 Zoo vele, ja! veel meerdere weldaden nog aan onze Hooge School schenkende , heeft de Allerhoogste haar in staat gesteld, om dc grootste eere , die eener menschelijke inrigting ten deele kan vallen, twee eeuwen lang, in rnime mate te genieten; ■— de eere namelijk, dat zij, als Zi/ne nederige dienares, der uit- voering van Zijne verhevene en wcldadige oogmerken bevorderlijk mogt wezen. Die Eeuwige Vader wil niet slechts zijnc kinde- ren, zoo veel hun tegenwoordige onvolmaakte toestand vergunt, meer en meer, van dwa- ling en lijden, van onregt en zonde vrij ma- ken; maar Hij wil hen zelfs, langs een pad, dat, hoe kronkelend het ook schijne, steeds voorwaarts voert , naar die veel heerlijker toe- komst geleiden, die ons de Wijsbegeerte ho- pen, de Godsdienst verwachten doet. Dat nu de werkzaamheid dcr Hooge School, ter bevordering van die, zoo groote doeleinden, rijkelijk gezegend is , en nog steeds wordt gc- zegend , behoeven wij niet te bewijzen : want niemand twijfelt er aan. Daarop verhoovaar- digen wij ons zelve niet: want wij komen hier, om ons voor den Heerc le vernederen. Wij verheffen geenszins dle School, hoc dicr- 3 34 HERM. BOUMAN, baar ook aan ons hart, boven andcie vader- landsclie instellingen van even verhevene strek- king : want in haar ook en door haar werkte dezelfde eeuwige Geest, wiens kracht wij in al het goede, door onze Stichting gcwrocht, eerbicdigen. Over dat goede verheugen wij ons: want kinderen verblijden zich, als hun wijze Vader hunne zwakke medewerking, die Hij nict behoeft, zich wil laten welgevallen. Met vertrouwen zullen wij den Heere er voor danken: want, droeg de plant, door Zijne zorg gekweekt, zoo heerlijke vruchten, die herinnering versterkt onze hope , dat Hij haar ook verdcr niet zal laten verkwijnen of ver- dorren. Ja ! dankt nu allen met ons God : want, hoe ook de school mogt heeten, waar Uw verstand gevormd, Uw hart veredeld werd ; Uw en onze hoogste Leermecster was — GoD alleen ! ^^ii, ;(i Mijncrede, Fecstgcnooten ! spoedt ten einde. Gcenc uitvocrige toespraak toch behoeft U op te vvekkcn, om voor den God onzer goeder- tierenheid innige en harlclijkc dankgcbedcn uit te storten. Want, zoo dc levcndigc herinne- REDEVOERING. 35 ring der, door ons herdachte weldaden er ons niet toe noopte; wat zoude dan mijne zwakke stem vermogen ? ~ Dat van de dank- baarheid , die ons bezielt , en van de reinheid der vreugde, welke onze harten vervult, onze gansche feestviering getuigen moge; dit is de vurige wensch der Verzorgers en Burgerva- deren ^ der Hooglecraren en Akademieburgersi AUen hebben zij, in de schoorsste zamenstem- ming, met onbekrompene hand, de meest ge- paste en edelraoedigste schikkingen beraamdi opdat vreemdelingen en stadgenooten van alle rangen en standen ruime gelegenheid zoudeii hebben om in onze vreugde te deelen. Ho^ billijk en regtmatig is dan hun wensch, dat elk , in zijnen kring , naar vermogen, met heii medewerke, om van dit, aan het schoone en goede toegewijde eeuwgetijde, alles geweerd te doen blijven, wat de eer van den heerlijken hoogtijdbezwalken, wat den Nederlandsc/ien , wat den TJtrechtschen naam bevlekken^ en bovenal, wat ongevoeligheid voor des Heeren gadelooze weldaden aan den dag leggen zou- de! Dat verlangen zal niet ijdel zijn! AUen^ allen, die, in dezen heiligen stond, zamenge- komen zijn , om met ons den Algoede te dart- 3* 36 HERM. BOUMAN, ken en te bklden , zuUen ook met ons en met elkander hunne pogingen veieenigen , opdat de vooitzetting en voleindiging van liet feest, in geenerlei opzigt, met deszelfs godsdiensti- gen aanvang strijde , noch , ter eeniger ure . de opregtheid onzer gebeden en dankzeggin- gen in verdenking brengc! Indien de Hooge School zelve hare stemrae konde doen hooren, dus zoude zij spreken tot ons allen : « Wat Gij ook , uit reine be- ginselen , doet om mij te vereeren , is mij wel- kom en welgevallig, Zelfs het kleinste lover- takje, hetflaauwste lichtjc, door de hand der schamele armoede mij gewijd , versmaad ik niet. Wat sommige voorstanders mijner bc- langen gedaan hcbbcn, duor het verrijken mi/ner Boeker7)\ zich zelve niet minder, dan mij verecrcndc, dit baart mij verrukking van vreugde ! Want uit die Boekerij zoek ik , van eigenbaat wars, aan oud en jong, aan vriend en vreemdchng, zielevocdsel te verschaffen. O I moge dat voojbeeld der edelste milddadig- heid i)ij \e!en, even onbekrompen van hait als middelen , navolging vindeii 1 Dan zal de leergierige voedstei ling der wetenschappen mij nimmermeer met besclfaamdheid hooren zeg- REDEVOERING. 37 gen: « Ei ! zoek brj mij niet , wat ik, oven al liet overi- ge, het naar waariieid iuoge kunnen veriuel- den : « INooit werd cr een feest gevierd , waar- (( bij mecr orde en bescheidenheid, meer ma- (( tigheid en ingetogenheid woonde; vaa het-